16 yaşında olsaydım…

Uyarı: Bu yazıdan hoşlanmayan meslektaşlarım olabilir, çünkü, konulara kişisel bakış açımı içermektedir. Yer alan önerilerden faydalanmak isteyenler, yazıyı okurken çeşitli önyargılarım ve kalıplarım olduğunu göz önünde bulundurmalıdırlar.

Uzun süredir arayış içerisinde olan genç yazılımcı adaylarının sektöre yönelik sorguladıkları ama net cevap alamadıkları sorular var. Bu sorulardan ben de payıma düşeni alıyorum ve ne yazık ki bizden beklenen cevaplar net olmadığından bir nevi tatminsizlik sürüyor. Nereden başlamalıyım? Hangi programlama dilini tercih etmeliyim? Hangi platformda, hangi IDE ile yazılım geliştirmeliyim?, Sektörde nasıl iyi bir işe sahip olabilirim? Ne kadar maaş alırım? Hangi Framework’ü kullanmalıyım? vb. onlarca soru yıllardır çeşitli platformlarda dillendiriliyor. Söylediğim gibi göreceli yaşlı yazılımcıların bu konuda, size önerileri olabilir ama net cevaplar verip kesin yönlendirmeler yapmaktan hep kaçınılır. Doğrusu da budur. Diğer taraftan “senin yerinde olsaydım” ibaresi ile başlayan cevaplar da yanlış sayılmaz ki birazdan ben de öyle yapacağım.

Hayatta birçok şey programlamanın size yaşattığı duyguyu yaşatamaz. Evet birilerini çok seversiniz, bir futbol takımına fanatik olarak bağlısınızdır, ailenize taparsınız, sosyal olaylara, bilime, sanata veya herhangi bir alana yönelik ilginiz çok yoğun olabilir ama bu ilk cümledeki yargıyı değiştirmeyecektir. Bir yazılımı yaratma duygusu yaşayabileceğiniz en büyük hazlardan biridir. Yazılımcının her şeyden önce en iyi bildiği yapısal model psikanalizdir ve denek olarak kendini koyar. İd’de saklı arzuları sayesinde haz duyar ve doyuma ulaşmaya çalışır, Ego ile ayaklarını yere indirmeye çabalar, hazzı enerjiye dönüştürür ve planlamaya girişir, sonunda da Süperego ile bir öğrenme sürecine girer ve izlemesi gereken yolları belirler. Bu sürecin ikinci aşamasına gelmiş yazılımcı adayının önünde yukarıda saydığımız sorular belirir. Bu o kadar zor bir süreçtir ki yapılacak en ufak öneri, öneriyi yapan tarafından çok önemli olmasa da alan açısından hayati olabilir.

Yazının amacını çok bulanıklaştırmadan konumuza dönelim. Kendimi 16 yaşında yazılıma gönül vermiş biri yerine koymaya çalıştım. Gelmiş olduğumuz nokta yeterince bulanık zaten, onlarca alan, programlama dili, framework vs. içinde boğulur gibi oluyoruz. Seçim gerçekten zor görünüyor. İlgi alanın ne ise ona göre hareket et gibi muğlak öneriler yerine daha elle tutulur öneriler yapmaya çabalayacağım.

16 yaşında olsaydım şunları yapardım:

1. Amaç Belirleme
İyi para kazanıp, iyi bir yaşam standartına ulaşmak mı? Sağlam yazılımlar üretip adımı duyurmak mı? vb. Elbette liderlik kitaplarındaki sığ söylemleri kullanmak değil niyetim ama hiçbir amacınızdan utanmayın, bunlar sizin yegane motivasyon araçlarınızdır. Daha iyiye yönelik olmayan hiçbir çaba size başarıyı getirmeyecektir.

2. Üniversite Eğitimi
İmkanım varsa Bilgisayar, Elektronik veya ilgili alanlarda yüksek öğrenim şansı yakalamaya çalışırım. Bu imkanı yakaladığınızda şanslı bir azınlık içerisinde olduğunuzun farkına varmalısınız. Derslere kredi olarak bakmak yerine, okul dışında binlerce TL vererek ancak alabileceğiniz eğitimler olarak bakın. Örneğin ODTÜ’de 135 saatlik bir Java eğitimi için 2500-3000 TL ödemek zorundasınız.

3. A’dan Z’ye C Kılavuzu
Kaan Aslan‘ın “A’dan Z’ye C Kılavuzu” adlı kitabını almak. Amacımız sadece C programlama dilini öğrenmek değil, belki de yazılımcı adaylarına yapılmış en iyi öğütleri ve bu dünyayı tanıtmaya yönelik metinlerden birini okuma şansını bulmak. Bu kitabın ilk 50 sayfası size yazılımı, onun sınıflandırılmasını, programlama dilleri ve kategorilerini, işletim sisteminin ne demek olduğunu ve bir yazılımcının bilmesi gereken tanımları sunacaktır. Bunların yanında C programlama dilini öğreten en iyi kitaplardan biridir ve sanırım Türkçe kitaplar içinde birincisidir.

4. İşletim Sistemi Seçimi
Unutmayın, burada “ben olsam” ibaresiyle bu yazıyı yazıyorum ve Linux dışında bir platformu asla seçmezdim. Bu bağnaz bir fanatiklik değil tam aksine daha önce yaşanılan deneyimlerden elde edilen bir sonuçtur. Biz, bir son kullanıcı gözüyle işletim sistemi tercihi yapmıyoruz, hedeflediğimiz amaçlara en uygun ortamları belirlemeye çalışıyoruz ve Linux’un yazılım dünyasına sunulmuş bir hediye olduğunu görmek gerekiyor. Hayatınızın 1 yılını Linux’a harcamakla başlayın eğer ileride Sistem Yöneticiliği yapmaya niyetiniz yoksa bir yazılımcı olarak hemen hemen gerekli tüm alışkanlıklarınız yerine oturmuş olacaktır.

5. Alan Seçimi
Amacınız iyi bir yaşam standartı belirlemek veya parayla alakalı olmayan şeyler olabilir, iyi bir haberim var bunların seçtiğiniz alan ile hemen hemen hiçbir ilgisi olmayacak, seçtiğiniz alanda ne kadar iyi olduğunuz en önemli kriterdir. Sanayi üretimine yönelik yazılımcılık, oyun, sistem, mobil, Internet yazılımcılığı vs. buna karar vermek zorunda kaldığınız bir nokta olacaktır. Hepsinde uzmanlaşma şansınız maalesef olmayacaktır. Bazı durumlarda kaymalar yaşabilirsiniz ancak bu oldukça sıkıntılı bir süreç olacaktır.

6. Programlama Dili Seçimi
Alan belirlemeniz bu konuda seçim yapmanızı kolaylaştıracaktır. (Kaan Aslan’dan alıntılayayım) Unutmamanız gereken şu: sizi iyi bir yazılımcı yapacak şey, çok fazla programlama dili bilmeniz değil, bildiğinizi etkin kullanabilmenizdir. Kitapta yazan ve yanında çalışma fırsatı bulduğumuz yazılımcı abilerimizden öğrendiğimiz bir yol vardır: bir alçak, bir orta ve bir yüksek seviyeli programlama dili öğrenmek. Eğer kafanızda net bir alan belirleyemediyseniz bunu gerçekleştirene kadar C ile devam edin. Ben olsam Assembly, C, Go (veya C++ veya Python) üçlemesini tercih ederdim. İş olanaklarına bakılırsa Java, PHP, C# programlama dilleri de her zaman iyi tercihler olacaktır, bunu gözden kaçırmayın. ( Şu adresten bu konudaki eğilimi takip edebilirsiniz: http://www.tiobe.com/index.php/content/paperinfo/tpci/index.html )

7. IDE Seçimi
Yeni başlayan bir yazılımcı adayı olarak tercih ettiğim dillere en uygun olmasa da hepsini bir arada kullanabileceğim bir IDE daha yerinde olurdu. Örneğin NetBeans; Java, C/C++, PHP ve ek olarak ayrı bir kurulum ile Python’a destek veriyor. İyi bir tercih. Hangi IDE’yi kullanırsanız kullanın eğer kullanım kılavuzunu es geçiyorsanız onu, çok büyük oranda etkisiz kullanıyorsunuz demektir. Mutlaka okuyun ve kendinize uygun şekilde özelleştirin. Renk seçiminden, kısayol ayarlarına kadar her şeyi özelleştirin.

8. RegEx
Düzenli İfadeler sadece programlama değil, aynı zamanda sistem üzerinde elinizi güçlendirecek bir yardımcıdır. Öğrenme süresi/Fayda oranının en düşük olduğu kavramlardan biridir ve 1 aylık bir öğrenme süreci sonucunda çok güçlü bir araca sahip olacaksınız.

9. Git
Linux’un yaratıcısı Linus Torvalds tarafından yazılan Git, kaynak kodu yönetimi ve versiyon kontrol aracı olarak bilginize eklemeniz gereken bir araçtır.

10. OOP
Nesne yönelimli programlama meslek hayatımızda çok önemli bir yere sahip hale gelmiştir ancak OOP konusunda kritikleri okumak ve yargılarımızı tek bir görüş ile oluşturmamak gerekiyor. OOP dışında mevcut olan programlama yaklaşımlarını incelemeyi gözardı etmeyin. Alexander Stepanov, Paul Graham gibi önemli isimlerin bu konudaki kritiklerine göz geçirmekte fayda olacaktır.

11. Framework
Seçtiğiniz programlama dillerine göre fazla alternatifiniz olmayabilir ancak bir framework seçerken neye imkan tanıdıkları yanında neye cevap veremediklerini de öğrenin. Framework hakkında yazılan olumlu şeylerden çok olumsuz şeyler size fikir verir. Unutmayın bir araç hakkında yapılan söylemlerin çoğu onu kullanmamış veya yeni kullanmaya başlamış kişilerden gelebiliyor ve bu çok sık rastlanan bir durum.

12. Şirket Seçimi
Şirket seçmeyin, yazılımcı seçin. Bir yazılım şirketini iyi yapan ilk kriter orada çalışan diğer yazılımcılardır. İlk zamanlar ne yazık ki bunu siz belirleyemeyeceksiniz. İyi olmayan şirketlerde çalışmak zorunda kalacaksınız, bunun ne kadar süreceği, sizin göstereceğiniz gelişime bağlıdır. Alacağınız maaşı da yine belirleyen siz olacaksınız. Ama bu süreci atlatırken yasal/etik olmayan hiçbir sürece boyun eğmeyin. Düşük sigorta, maaş vb. kısıtlamalara olur çekmeniz hayatınızda geri dönülmeyecek hasarlara yol açabilir. İyi bir yazılımcı sadece ürettiği program ve kodlar ile değil takındığı tavır, dürüstlük ve gördüğü saygı ile de belirlenir.

13. Ne kadar kazanabilirim?
Büyük ihtimalle 2000 – 10000 TL arası kazanacaksınız. Junior olsanız dahi bunun altındaki ücretlere tenezzül etmeyin. Yazılım çoğunlukla lüks işidir ve bunun üreticileri sizlersiniz. Çok net olarak şunu bilin, aldığınız eğitimi ve bilgi birikiminizi şirketler karşılamak ZORUNDADIR. Çünkü bu bilginizi kullanan onlardır, ucuza satmayın. Çok iyi referans olabilecek ve/ya çok iyi olduğunu düşündüğünüz bir şirket dahi olsa kabullenmeyin. Eğitim sürecine sizin veya ailenizin yaptığı yatırımları düşünün ve aynı sürede bu yatırımı geri alabiliyor olmanız gerektiğini bilin. Junior olarak 2000-2500 TL, Yazılımcı olarak 2500-5000 TL ve Senior olarak 5000 TL üstü idealdir. Bulunduğunuz şehire göre hayat standartınız değişmemek şartıyla beklentilerinizi kendiniz düzenlemelisiniz.

14. …